"Толькi ў сэрцы трывожным пачую
За краiну радзiмую жах -
Ўспомню Вострую Браму святую
I ваякаў на грозных канях.
Ў белай пене праносяцца коні,
Рвуцца, мкнуцца і цяжка хрыпяць...
Старадаўняй Літоўскай Пагоні
Не разбіць, не спыніць, не стрымаць".
Максім Багдановіч

Вострая Брама - адзін з найважнейшых помнікаў гісторыі і архітэктуры Вільні - уяўляе сабою адзіную браму гарадской сцяны, якая захавалася з 16 ст., і капліцу з цудадзейным абразам Маці Божай Вастрабрамскай, Маці Міласэрнасці, якую лічаць святой як каталікі, гэтак і праваслаўныя, беларусы, палякі, літоўцы.



Над аркай брамы дабудаваны фасад з пяццю амбразурамі і рэнесансавы атык, дэкараваны "Пагоняй". Прычым, герб менавіта беларускі, бо хвост каня апушчаны ўніз, а на літоўскім "Віцісе" - узняты дагары.



Друкарня Скарыны
Шыльда на гэтым будынку 15-16 стст., які належаў бурмістру Вільні Якубу Бабічу, сведчыць аб тым, што сюды ў 1520 годзе беларускі асветнік Францыск Скарына перавёз з Прагі сваю друкарню. Тут былі надрукаваныя "Малая падарожная кніжка" (1522) і "Апостал" (1525).




Мемарыяльная шыльда


Помнік "Летапісец" у гонар Францішка Скарыны, а таксама расійскіх першадрукароў і беларусаў з паходжання Івана Фёдарава і Пятра Мсціслаўца

Віленскі універсітэт
Адна са старэйшых вышэйшых навучальных устаноў Еўропы, у сценах якой вучыліся і выкладалі многія славутыя асобы беларускай гісторыі. 27 верасня 1570 г. на базе парафіяльнай школы езуіты заснавалі ў Вільні калегіум, разлічаны на 160 навучэнцаў.



Пасля скасавання Ордэну езуітаў (1773) Віленская акадэмія стала Галоўнай школай Вялікага княства Літоўскага. Пад расійскай акупацыяй - Галоўнай віленскай школай і Імператарскім Віленскім універсітэтам (1803). У Польшчы часоў Пілсудскага - Універсітэтам Стэфана Баторыя (1919), а ў незалежнай Літве - Vilniaus Universitetas (1939) з літоўскай як адзінай афіцыйнай мовай выкладання.
У ансамблі цяперашняга Вільнюскага універсітэта ў гістарычнам цэнтры горада месцяцца адміністрацыя, бібліятэка, гістарычны, філалагічны і філасофскі факультэты, касцёл Святых Янаў і званіца, а таксама 13 панадворкаў.
У бібліятэцы ўніверсітэта захоўваецца арыгінал скарынавай Бібліі.

Адам Міцкевіч
Да Вільні належыць значны перыяд жыцця выбітнага беларуска-польскага паэта Адама Міцкевіча (1798-1855). Яму прысвечаны музей, помнік і тры мемарыяльныя дошкі ў гістарычным цэнтры горада.


Помнік нацыянальнай гордасці Польшчы, Беларусі і Літвы з’явіўся ў 1986 годзе каля касцёла Святой Ганны

Замкавая гара з вежай Гедыміна
Замкавую гару, парэшткі забудовы якой сягаюць 13 ст., яшчэ клічуць гарой Гедыміна - у гонар вялікага князя літоўскага, які, паводле легенды, заснаваў тут горад, пабудаваў фартэцыю і перанёс сюды сталіцу ВКЛ. З вежы Гедыміна, дзе сёння размешчаны філіял Літоўскага нацыянальнага музея, адкрываецца фантастычны від на стары горад.




Помнік вялікаму князю Гедыміну каля кафедральнага касцёла

Міндоўг
У 2003 годзе каля галоўнага будынка Нацыянальнага музея Літвы быў усталяваны помнік заснавальніку Вялікага Княства Літоўскага, першаму і адзінаму яго каралю Міндоўгу. Ад 1230 да 1263 года ён аб'яднаў землі Наваградчаны, Чорнай Русі, усходнія землі цяперашняй Літвы і частку Полаччаны ў адну дзяржаву. Каранацыя вялікага князя адбылася 6 ліпеня 1253 году ў Наваградку. У сучаснай Літве 6 ліпеня штогод адзначаецца Дзень дзяржавы.



Прэзідэнцкі палац


Прэзідэнцкі палац (будынак ХVI – ХIX ст.) знаходзіцца побач з старой часткай Віленскага ўнівэрсітэта

Зарэчча
Зарэчча - раён Вільні, аддзелены ад Старога горада ракой Вялейкай. Часам яго параўноўваюць з парыжскім Монмартрам. У 16 ст. тут жылі пераважна рамеснікі. Цяпер яго цэнтральныя кварталы населеныя прадстаўнікамі творчай інтэлігенцыі горада. У 1997 годзе яны ці то ў жарт, ці то ўсур’ёз абвесцілі незалежнасць. Рэспубліка Зарэчча не прызнаная ніводнай іншай краінай, але мае ўласны сцяг, канстытуцыю, прэзідэнта, урад і войска з 17 жаўнераў.




Анёл - заступнік мастакоў

Рэспубліка Зарэчча мае сваю канстытуцыю, у якой пабач з сур’ёзнымі, ёсць і зусім незвычайныя пункты:
— Чалавек мае права на гарачую ваду, ацяпленьне зімою й чарапічны дах.
— Чалавек мае права памерці, але не абавязаны.
— Сабака мае права быць сабакам.
— Чалавек мае права ўсьведамляць сваю драбнату і веліч.
— Чалавек мае права ня мець аніякіх правоў…
Тэкст канстытуцыі перакладзены на дзесяткі моваў свету. Беларускі пераклад ажыццявіў фатограф Андранік Антанян. Вычытку рабілі Сяргей і Тацяна Дубаўцы.




Беларускі варыянт канстытуцыі Зарэчча

Віленская ратуша


Удзень...


... і ўначы

Віленскія краявіды


Вуліца Вялікая


Царква Св. Мікалая на Вялікай вуліцы


Царква Св. Параскевы Пятніцы


У Вільні мноства крам, дзе прадаюцца сувеніры і самыя розныя вырабы з бурштыну


Помнік яйку:)


Панарама Старога гораду з вежы Гедыміна


Захад сонца над Віліяй

P.S. На вялікі жаль, за двое сутак знаходжання ў Літве я паспеў пабачыць толькі невялікую частку віоенскіх помнікаў архітэктуры, паспеў наведаць далёка не ўсе месцы, звязаныя са знакамітымі беларусамі, а таму мой фотарэпартаж ні ў якім разе не прэтэндуе на вычарпальнасць. Але ж ёсць у гэтым і станоўчы момант: ёсць нагода вярнуцца і пабачыць непабачанае ды наведаць ненаведанае!


Аўтар гэтых радкоў і фотаздымкаў ля Вострай Брамы

Дарэчы, больш інфармацыі пра беларускія мясціны Вільні Вы можаце знайсці ў матэрыяле Кастуся Лашкевіча "Страчаная сталіца. Дапаможнік-гід па беларускай Вільні"

Гл. таксама З замежных вандровак Магілёўскага ТБМ: Вільня (фотарэпартаж, частка 1)