Магілёўскі школьнік Віталь Рыжкоў шэсьць гадоў таму літаральна ўварваўся ў беларускую літаратуру: паказаў настаўніцы свае вершы замест ненапісаных па праграме сачыненьняў, а тая паслала іх на конкурс. Цяпер дваццацітрохгадовы паэт – пераможца некалькіх літаратурных конкурсаў у Беларусі і ва Ўкраіне, а сёлета часопіс “Дзеяслоў” дзеля ягонага ўганараваньня прэміяй “Залаты апостраф” нават зьмяніў яе фармат.

Зь Віталем Рыжковым сустрэлася Валянціна Аксак.

Валянціна Аксак: “Вы – інжынэр-аўтамэханік паводле адукацыі, аматар вэб-дызайну, працавалі дарожным рабочым, вартаўніком, сыстэмным адміністратарам, цяпер – мэнэджэр-распаўсюднік. Празаічныя і прагматычныя заняткі. Дзеля чаго вам паэзія?”

Віталь Рыжкоў: “Справа ў тым, што мая тэхнічная адукацыя – гэта выпрабаваньне маіх творчых здольнасьцяў. Я думаў, што калі паэзія пакіне мяне, я буду мець добрую адукацыю, важную для мужчыны. Аднак здарылася, што мне давялося памяняць шмат прафэсіяў, і я дагэтуль працую не на гуманітарнай ніве. І ўсё дзеля таго, каб жыць, бо жыць зь літаратуры я яшчэ ня ўмею”.

Аксак: “Зрэшты, вам усяго толькі дваццаць тры гады, а вы ўжо амаль шэсьць гадоў друкуеце свае вершы. Так што, дзякуй Богу, паэзія вас не пакінула. А тое, што вы ня ўмееце яшчэ жыць зь літаратуры, дык у сёньняшняй Беларусі я ведаю адзінкі пісьменьнікаў, якія жывуць з творчасьці, выдаўшы перад тым дзясяткі кніг. Дарэчы, а чаму вы да гэтага часу не сабралі ўсё надрукаванае і ня выдалі асобнай кніжкай?”

Рыжкоў: “Я сабраў усё, што напісаў, выкінуўшы самае горшае. Спадзяюся, да канца гэтага году мая дэбютная кніга ўсё-ткі пабачыць сьвет. Там будуць вершы юнака Віталя Рыжкова і вершы маладога мужчыны Віталя Рыжкова – такі сабе дэбютны двухтомнічак у адным. І ўсё-ткі я менавіта зь ім мушу канчаткова ўступіць у літаратуру і адчуць на сабе гнеў дарослай сапраўднай крытыкі і сапраўднай чытацкай увагі”.

Аксак: “Хто вашы паэтычныя куміры?”

Рыжкоў: “У Беларусі першым кумірам для мяне стаў Алесь Разанаў – гэта было пэўнае адкрыцьцё ў старэйшых клясах школы. Потым я знайшоў для сябе цікавыя імёны ня толькі ў Беларусі, як напрыклад, Андрэй Хадановіч, а яшчэ ва Ўкраіне – Сергій Жадан, у клясычнай эўрапейскай і амэрыканскай паэзіі – Іосіф Бродзкі і Ўістэн Х’ю Одэн”.

Аксак: “Сутыкнуўшыся з творчасьцю сваіх калег у айчынным прыгожым пісьменстве, як вы наогул ацэньваеце стан сучаснай беларускай літаратуры і паэзіі, у прыватнасьці?”

Рыжкоў: “Я думаю, што наша літаратура хоць нікому і не вядомая (жартуюць, напрыклад, пра беларускіх літаратурных крытыкаў, што яны – як уфолягі), аднак унутры яе ўсё адбываецца даволі пазытыўна, зь вельмі цікавай маладой літаратурай. Можна назваць, прынамсі, дзясятак імёнаў, у якія хочацца верыць”.

Аксак: “Хранічнага аптымізму хапае толькі на тое, каб напісаць эсэмэску ды трымацца – больш-менш вясёлым – хай сабе гэта й вонкава,” – напісалі вы ў трыпціху “Беларусь сямівокая”. А Данута Бічэль некалі сказала, што для вершаў патрэбны душэўны боль. У якім настроі вы часьцей за ўсё складаеце вершы?”

Рыжкоў: “Так, гэта боль, але гэта абдуманы боль. Тое, што мяне хвалюе, ня можа стаць эсэ. Калі я бяруся напісаць эсэ на балючую для мяне тэму, заўсёды атрымліваецца верш. Вершы – гэта боль і роспач. Я – гандляр роспаччу. Мне ўжо далі такую мянушку. Ёсьць у мяне і вясёлыя вершы. Я спрабую сьмяшыць чытача, але гэтая спроба – трагікамэдыя”.

Аксак: “Сёлета вы былі вылучаныя рэдакцыяй часопіса “Дзеяслоў” на прэмію “Залаты апостраф” у намінацыі “Дэбют”. Гэта абурыла вашых прыхільнікаў – маўляў, ніякі ён не дэбютант, а сталы творца – і выклікала такую нэгатыўную рэакцыю, што рэдакцыя вырашыла скасаваць сёлета намінацыю “Дэбют” і ўвесьці адмыслова дзеля вас яшчэ адну прэмію ў намінацыі “Паэзія”. Як вам такія падзеі?”

Рыжкоў: “У разьдзеле “Дэбют” часопісу “Дзеяслоў” у мінулым годзе , за які прысуджаліся прэміі, я не друкаваўся. Я друкаваўся летась у 32-м нумары разам з дарослымі, так скажам, паэтамі. І можа быць, я зусім і не павінен быў атрымаць гэты “Залаты апостраф”, аднак прыхільнікі ў рэдакцыі хацелі ўганараваць маё імя і, відаць, праз гэта перанесьлі мяне ў намінацыю “Дэбют”. Таму сапраўдныя дэбютанты проста згубілі шанец у гэтым годзе быць заўважанымі, бо прыхільнікі сталі галасаваць у інтэрнэт-апытанцы за мяне. Маё імя вырвалася наперад, хоць я, шчыра кажучы, шмат каго зь блізкіх сяброў прасіў ігнараваць гэтую галасаванку”.

Аксак: “Пра якую прэмію ці ўзнагароду марыце?”

Рыжкоў: “Канечне, пра Нобэлеўскую прэмію для беларускай літаратуры”.

Паводле svaboda.org